„Strada Brutalissima“: Смела настап на Македонија на Венециското биенале за архитектура 2025
Северна Македонија остави силен впечаток на Венециското биенале за архитектура во 2025 година со својот национален павилјон „Strada Brutalissima“, кој од реномираниот дизајн портал Artribune беше издвоен меѓу десетте највпечатливи павилјони од вкупно 66 земји учеснички.
Source: Slobodenpecat.mk
Под кураторство на д-р Благоја Бајковски, професор на Архитектонскиот факултет во Скопје, павилјонот претставува многу повеќе од архитектонска поставка — тој е патување низ историјата, меморијата и надежта. Публиката е поканета да ја истражи подлабоката смисла на македонското бруталистичко наследство, особено во Скопје, и да размисли за неговата улога во градењето похумано и инклузивно општество.
Поставен во престижниот изложбен простор Sale d’Armi во Арсенале, Венеција, македонскиот павилјон ја оживува приказната за смелата бетонска архитектура на Скопје создадена по катастрофалниот земјотрес во 1963 година. Овој архитектонски стил, познат како брутализам, често е погрешно сфатен или занемарен, но преку оваа изложба се претставува како извор на архитектонска мудрост и културна сила.
Source: Slobodenpecat.mк
Проектот опфаќа десет уникатни бруталистички објекти од Скопје, реорганизирани во концептуална „улица на знаењето“. Овие објекти не се само физички структури — тие носат приказни, филозофии и заеднички вредности. Секој објект е претставен преку детални графички прикази и критички осврти од македонски и меѓународни архитекти.
Изложбата е структуирана како улица со два фронта:
-
Од едната страна се наоѓаат графички биографии на објектите, кои ја истакнуваат нивната форма и сложеност;
-
Од другата страна се прикажани размислувања и интерпретации кои ги претставуваат идеите што ги носат овие згради и како тие продолжуваат да инспирираат нови архитектонски размислувања.
Преку архитектурата како културна и интелектуална алатка, Strada Brutalissima покажува како дури и бетон и челик можат да носат значења на солидарност, отпорност и колективна меморија.
Павилјонот се совпаѓа со темата на Биеналето за 2025 година: Интелигентни. Природни. Вештачки. Колективни., под кураторство на италијанскиот архитект Карло Рати. Претставувањето на Северна Македонија блеска преку истражување на тоа како архитектонското наследство може да биде извор на иновација – не преку бришење на минатото, туку преку учење од него.
Проектот е организиран од Националната галерија на Македонија во соработка со Архитектонскиот факултет во Скопје, и е поддржан од Министерството за култура и туризам, како и од Комората на овластени архитекти и инженери.
Покрај д-р Бајковски, креативниот тим го сочинуваат Ана Рафаиловска, Невенка Манчева Аџиевска, Марија Антиќ Николова, Теа Дамјановска и Михајло Стојановски. Комесари на изложбата се Маја Неделковска Брзанова и Фросина Зафировска.
Овој павилјон нè потсетува дека архитектурата не е само за згради — туку и за идентитет, меморија и моќта на промислениот дизајн да го обликува општеството. Преку Strada Brutalissima, Северна Македонија гордо го искажува својот глас на светската културна сцена, претворајќи го брутализмот од бетонска стигма во поетика на отпорот и убавината.
Denica, OLS Community Manager - Macedonian